توسعه کشت دیم، راهبرد امنیت غذایی در شرایط کم‌آبی

زیرا از یک سو منابع آبی کشور بر اساس اعلام مسئولان ذیربط روز به روز کاهش می‌یابد و از سوی دیگر نیز شرایط و بستر لازم برای این نوع از زراعت در ۱۶ استان کشور با تکیه بر پژوهش‌های کشاورزی و حمایت‌های متولیان امر، روز به روز بیشتر فراهم می‌شود. 

به ویژه آنکه کم‌آبی در برخی از مناطق، اصلاح الگوی کشت را به اجبار تبدیل کرده و به واسطه تغییر اقلیم، برخی دیگر از استانهایی که امروزه پرآب به نظر می‌رسد، ممکن است در آینده با مشکلات تکراری آب و کشاورزی مواجه شود. 

چندین استان غربی تا سال ۲۰۳۰ دچار خشکسالی می‌شود

عضو هیئت علمی و استادیار معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور می‌گوید: ما در حال سپری کردن یک بحران کم‌آبی در منطقه هستیم و بر اساس پیش‌بینی‌های فائو، تا سال ۲۰۳۰ چندین استان غربی کشور دچار خشکسالی می‌شود.

«حسین رستمی احمدوندی»  ادامه داد: از طرفی نیز به دلیل استفاده از شیوه‌های نادرست آبیاری و محصولات پرمصرف، بیش از ۷۰ درصد آب مصرفی در بخش کشاورزی به هدر می‌رود و به نظر می‌رسد طی سال‌های پیش‌رو اصلاح الگوی کشت و توسعه کشت دیم به یک اجبار تبدیل شود. 

نگاه خوشبینانه نسبت به منابع آبی موید توسعه کشت دیم 

حتی اگر به فرض محال منابع آبی کشور برای وضعیت فعلی و آینده بخش کشاورزی کفاف کند هم نمی‌توان از کنار ظرفیت کشت دیم آن هم با آب سبز به سادگی عبور کرد زیرا طی سال‌های اخیر و به واسطه پژوهش‌های کشاورزی، تولید اقتصادی دیم حتی در شرایط خشکسالی نیز تحقق یافته و زمینه برای رونق تولید و زراعت ارزان با آب سبز فراهم شده است. 

تا جایی که رئیس موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور نیز تاکید دارد که امکان تولید اقتصادی در شرایط خشکسالی نیز میسر بوده و این موضوع بارها در داخل و خارج از ایستگاه‌های همکار این موسسه به اثبات رسیده است.

به گفته «خشنود علیزاده» زراعت دیم با استفاده از آب باران به دنبال تولید محصول اقتصادی و تامین امنیت غذایی است و نباید تصور شود که به دلیل متغیر بودن توزیع باران و تغییر اقلیم در مناطق خشک و نیمه‌خشک، تولید در شرایط دیم پایدار نیست.

وی ادامه داد: همانگونه که در خشکسالی‌های اخیر به ویژه شرایط اقلیمی استثنایی و خشکسالی سال‌های زراعی گذشته به اثبات رسید، امکان تداوم تولید اقتصادی در شرایط دیم با استفاده از ارقام جدید و دستورالعمل‌های زراعی مورد توصیه این موسسه محرز است.

وی اظهار داشت: توسعه کشت دیم با هدف تامین امنیت غذایی و افزایش بهره‌وری آب در بخش کشاورزی ضروری است اما باورهای نادرستی چون دیمی بودن این شیوه زراعت در افکار عمومی وجود دارد که باید از طریق فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی اصلاح شود.

زراعت دیم با تکیه بر پژوهش‌های کشاورزی ضامن امنیت غذایی است

معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته‌های موسسه تحقیقات کشاورزی دیم نیز بیان می‌کند: با معرفی ارقام متحمل به شرایط تغییر اقلیم، این اطمینان وجود دارد که توسعه زراعت دیم تضمین‌کننده امنیت غذایی کشور در بلندمدت خواهد بود.

«اسماعیل زادحسن» اظهار داشت: پژوهش‌های کشاورزی سال‌هاست که در چهاردیواری موسسه‌های تحقیقاتی و دانشگاه‌ها حبس نیست و پژوهشگران این بخش، بستر رونق تولید را شخم می‌زنند تا بذر مانع‌زدایی و بهره‌وری بکارند و محصولی سودآور از دیم‌زارها برداشت کنند.

به گفته وی افزایش سطح زیر کشت و ضریب تولید در دیم‌زارها طی سال‌های اخیر با هدف تامین امنیت غذایی در شرایط کم‌آبی مورد توجه قرار گرفته است و پژوهشگران علاوه بر در نظر گرفتن مسائل فنی، به مسائل اجتماعی و اجرایی هم توجه دارند و نتیجه تحقیق را تا سر مزرعه دنبال می‌کنند تا در عمل کشت دیم برای کشاورز سودآور باشد. 

ارتقای امنیت غذایی با افزایش تنوع ژنتیکی در محصولات زراعی 

رئیس موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور نیز با اذعان بر اینکه ارتقای امنیت غذایی با افزایش تنوع ژنتیکی در محصولات زراعی از دستاوردهای شاخص موسسه در سال‌های اخیر بوده است، اظهار داشت: در این مدت برای ارتقای امنیت غذایی و کاهش آسیب‌پذیری ارقام پیشرفته در برابر خسارت ناشی از تنش‌های زنده و غیرزنده و نیز افزایش قدرت سازگاری ارقام اصلاح شده جدید در برابر تغییرات اقلیمی نامطلوب، از روش‌های جدید به‌نژادی و به‌نژادی سریع استفاده شد.

«علیزاده» افزایش نفوذ ارقام جدید موسسه و تهیه اطلس نفوذ ارقام دیم در استان‌های کشور را از دیگر اقدامات مهم موسسه تحقیقات کشاورزی دیم برشمرد و اضافه کرد: گیاهان جایگزین لازمه توسعه کشاورزی حفاظتی، بهبود سیستم زراعی دیم و پایداری تولید است.

وی افزایش تعداد طرح‌های تحقیقاتی یافته‌محور همراه با افزایش تعداد پروژه‌های به‌زراعی و توجه بیشتر به تحقیقات و فعالیت‌های نظام‌های زراعی را از ویژگی‌های راهبرد جدید موسسه دیم عنوان کرد.

مساعد بودن شرایط برای زراعت دیم در ۱۶ استان کشور

رئیس موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور گفت: هم‌اکنون ارقام پرمحصول معرفی‌شده این موسسه در اراضی دیم ۱۶ استان کشور کشت می‌شود؛ ضمن اینکه ۷۰ درصد از اراضی دیم کشور زیرکشت ارقام تحقیق و پژوهش‌شده موسسه قرار دارد و ارقام پرمحصول تولیدی این موسسه شامل انواع رقم گندم، جو، نخود، عدس، گلرنگ و کلزا در عرصه‌های دیم کشور به خوبی توسعه یافته است.

«علیزاده» اضافه کرد: این موسسه تاکنون ۸۷ رقم پرمحصول در زمینه غلات و حبوبات معرفی کرده که بخش زیادی از آنها در استان‌های دیم‌خیز و در شرایط آب و هوایی متفات زیرکشت می‌رود.
به گفته وی با توسعه پژوهش‌های به‌نژادی، تاکنون ۳۰ رقم گندم معرفی شده و این ارقام به همراه دستورالعمل‌های زراعی حاصل از پژوهش‌های به‌زراعی پاسخگوی زراعت دیم گندم در طیف وسیعی از شرایط اقلیمی سردسیر تا گرمسیر است. 

وی اضافه کرد: معرفی ارقام جدید جو و نخود متحمل به سرما نیز امکان کشت پاییزه و بهره‌مندی بیشتر از آب سبز و بارندگی‌های پاییزه در مناطق سردسیر را فراهم آورده است.

وی افزود: ارقام معرفی‌شده توسط این موسسه در مقایسه با ارقام بومی۱۰ تا ۲۰ درصد برتری عملکرد دارد و نسبت به بیماری‌ها و آفت‌ها مقاوم است و با وجود تنش خشکی و کاهش بارندگی‌ها عملکرد مناسبی داشته‌اند.

وی ادامه داد: امسال نیز ۱۵ رقم جدید شامل گندم، جو، نخود و دانه روغنی توسط این موسسه برای بهره‌مندی بخش کشاورزی دیم کشور معرفی می‌شود.

«زادحسن» معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته‌های موسسه تحقیقات کشاورزی دیم نیز بیان کرد: بذر مهمترین نهاده تولید در کشاورزی است و برای افزایش تولید بذر محصولات زراعی دیم و تامین بذر مورد نیاز کشور برنامه ملی «جهش تولید بذر» در حال اجراست. 

وی اضافه کرد: هم‌اکنون نیز ۲۰۰ طرح پژوهشی نیز در بخش‌های غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی، علوفه  و مدیریت منابع در این موسسه در حال اجراست و با عمل کردن به توصیه‌های فنی این موسسه، افزایش تولید محصولات زراعی و تضمین تولید اقتصادی در سال های خشک برای دیم‌کاران فراهم خواهد شد.

به گزارش ایرنا تدوین سیاست‌گذاری‌های کلان کشور بر اساس پژوهش‌های مربوط به کشاورزی دیم روز به روز از اهمیت بیشتر برخوردار می‌شود و در این مسیر بسیاری از کارشناسان معتقدند که موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور باید هدایت حل مسائل آب و کشاورزی را در دست بگیرید.
 

منبع: ایرنا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *